Khám Phá Cuốn Chiếu: Số Chân Thực Sự Của Loài Động Vật Này

Cuốn chiếu, hay còn gọi là “con trăm chân”, thực chất không phải là giun hay côn trùng. Dù tên gọi mang ý nghĩa số lượng chân lớn, cuốn chiếu không có 1.000 chân như nhiều người lầm tưởng. Vậy thực tế cuốn chiếu sở hữu bao nhiêu chân?

Các nhà khoa học đã không sử dụng tiền tố “milli-“ để biểu thị số lượng chân chính xác của chúng. Tên gọi “con trăm chân” cũng phần nào gây hiểu lầm.

Đặc điểm nhận dạng cụ thể của cuốn chiếu là ở mỗi đốt cơ thể lại có hai cặp chân.

Cuốn chiếu thuộc nhóm động vật chân đốt, là nhóm động vật không xương sống đa dạng bao gồm nhện, bọ cạp và bướm. Tất cả chúng đều có đặc điểm chung là bộ xương ngoài, cơ thể phân khúc và chân khớp. Điều phân biệt rõ ràng cuốn chiếu với rết là cuốn chiếu có hai cặp chân ở mỗi đốt, điều này lý giải cho tên khoa học của nó: Diplopoda, có nghĩa là “chân đôi”.

Sự đa dạng về chân giúp cuốn chiếu thích nghi tốt hơn với môi trường sống. Bằng chứng hóa thạch cho thấy chúng đã tồn tại khoảng 400 triệu năm, theo dấu vết của các loài cuốn chiếu cổ đại.

Trong suốt Kỷ Than Đá, cách đây khoảng 300 triệu năm, một trong những loài cuốn chiếu như Arthropleura đã từng phát triển với kích thước dài tới 2m và rộng 0,5m. Ngày nay, kích thước cuốn chiếu chỉ dao động từ 3mm đến khoảng 0,3 mét, và hiện nay có khoảng 12.000 loài cuốn chiếu trên toàn cầu, ngoại trừ Nam Cực.

“Mỗi quốc gia chỉ có một số loài cuốn chiếu và không có mặt ở nơi nào khác” – theo lời của Derek Hennen, một nhà nghiên cứu tại Virginia Tech. Anh chia sẻ niềm đam mê với cuốn chiếu đến mức tạo một tài khoản Twitter (@DearMillipede) để chia sẻ mọi điều về chúng.

Nguồn Gốc Nhiều Chân Của Cuốn Chiếu

Cuốn chiếu chủ yếu ăn lá rụng, một nguồn thức ăn không quá phong phú, khiến chúng dành phần lớn thời gian ở dưới lòng đất, trong lớp đất và dưới đá. Số lượng chân đa dạng giúp chúng di chuyển dễ dàng trong môi trường sống khắc nghiệt này. Dựa theo thông tin từ Hennen, “Đốt cơ thể đầu tiên hoạt động như một chiếc máy ủi, và việc có nhiều chân giúp chúng có sức mạnh để đẩy cơ thể và đào sâu vào lòng đất”.

Cuốn chiếu có bao nhiêu chân phụ thuộc vào từng loài cuốn chiếu.

Khi mới nở, cuốn chiếu chỉ có vài đôi chân. Chúng trưởng thành tương tự như nhiều loài khác thông qua quá trình lột xác. Mỗi lần lột xác, cuốn chiếu sẽ phát triển thêm một đốt cùng với hai cặp chân mới, quá trình này diễn ra liên tục trong khoảng hai năm.

Vậy cuốn chiếu có bao nhiêu chân? Theo Hennen, số lượng chân phụ thuộc vào loài cụ thể, nhưng thường nằm trong khoảng từ 24 đến 750 chân.

Hennen cũng nhấn mạnh rằng, “Nhiều người đã nhìn thấy chúng thường thốt lên rằng ‘con này thật nhiều chân!’ và từ đó xuất hiện biệt danh phổ biến cho chúng. Thực tế, cuốn chiếu cũng tương tự như rết nhưng có số chân nhiều hơn”.

Thực tế, đa số loài cuốn chiếu có số lượng chân dưới 100.

Những Đặc Điểm Khác Biệt Giữa Cuốn Chiếu Và Rết

Cuốn chiếu có một số cơ chế phòng vệ, tuy không phải là cắn hay chích (chúng có thị lực kém, một số loài không có mắt và dựa vào râu để định hướng). Cách phản ứng phòng vệ chủ yếu của cuốn chiếu là cuộn tròn và tiết ra hóa chất để xua đuổi kẻ thù. Mặc dù hóa chất này khá ít nhưng không gây nguy hiểm cho con người. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tại một số khu vực nhiệt đới, các loài khỉ còn tận dụng hóa chất từ cuốn chiếu để đuổi muỗi.

Ngược lại, rết có khả năng cắn và tiết ra chất độc thông qua các nanh. Tuy vết cắn của rết có thể gây đau nhưng thường không nguy hiểm đến tính mạng.

Xét về cấu tạo chân, chân rết có xu hướng tỏa ra, trong khi chân cuốn chiếu chúc xuống. Rết chỉ có một cặp chân trên mỗi đốt, trong khi cuốn chiếu có đến hai cặp. Hennen khuyến cáo nếu muốn phân biệt hai loài này, nên quan sát hành vi: nếu sinh vật chạy nhanh, đó là rết; nếu cuộn tròn lại, đó là cuốn chiếu.