Hiểu Biết Về Bệnh Zona Thần Kinh: Triệu Chứng, Nguyên Nhân và Phương Pháp Điều Trị

Bệnh zona thần kinh, do virus varicella-zoster gây ra, chính là nguyên nhân gây ra bệnh thủy đậu trước đó. Thậm chí, virus này có thể tiềm ẩn trong hệ thần kinh nhiều năm trước khi tái phát thành bệnh zona.

Zona thần kinh, hay còn gọi là herpes zoster, là một loại bệnh lý do virus, thường được nhận biết qua các dấu hiệu phát ban đỏ trên da kèm theo cảm giác đau và rát. Thông thường, biểu hiện này xuất hiện ở một bên cơ thể, thường là vùng thân, cổ hoặc mặt.

Sau khi mắc thủy đậu, virus VZV sẽ ẩn mình trong các nhánh dây thần kinh cột sống và não bộ. Khi có sự thay đổi trong khả năng miễn dịch, virus có thể tái hoạt động, dẫn đến tình trạng zona thần kinh (giời leo).

Bệnh zona có khả năng lây truyền cho những người chưa từng mắc thủy đậu qua tiếp xúc trực tiếp. Các vết mụn khi vỡ ra sẽ chứa virus và có thể lây bệnh. Tuy nhiên, người bị lây nhiễm sẽ phát bệnh thủy đậu, chứ không phải zona. Do đó, bệnh nhân bị zona cần hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi lành bệnh.

Bệnh này không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến những cơn đau dai dẳng. Việc tiêm vắc-xin có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, trong khi việc điều trị sớm là cách hiệu quả để rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế biến chứng.

Triệu chứng của zona thần kinh

Các triệu chứng zona thần kinh đầu tiên và đáng chú ý nhất thường là đau và nóng rát.

Các dấu hiệu đầu tiên khi mắc zona thần kinh thường đi kèm với cảm giác đau và nóng rát. Cơn đau có thể diễn ra ở một bên cơ thể, bắt đầu bằng những mảng nhỏ và dần phát triển thành phát ban đỏ.

Biểu hiện phát ban thường thấy:

Có thể xuất hiện thêm một số triệu chứng khác như:

Các biến chứng hiếm gặp và nghiêm trọng có thể xảy ra bao gồm:

Nguyên nhân gây bệnh zona thần kinh

Bệnh zona có nguồn gốc từ virus varicella-zoster, cũng là tác nhân gây ra thủy đậu. Bất kỳ ai đã từng mắc thủy đậu đều có khả năng bị zona. Virus này có thể nằm im trong hệ thần kinh trong nhiều năm và khi có yếu tố như hệ miễn dịch suy yếu, nó sẽ lại hoạt động và dẫn tới các triệu chứng.

Cho đến nay, lý do cụ thể khiến virus tái hoạt động vẫn là điều bí ẩn. Tuy nhiên, điều này có thể liên quan đến sự suy giảm phản ứng miễn dịch do tuổi tác. Varicella-zoster thuộc nhóm virus herpes, gồm cả các loại virus gây ra mụn rộp và herpes sinh dục, nhưng không giống như các virus đó.

Hầu hết các ca bệnh zona tự khỏi trong vòng 2-3 tuần.

Nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh

Khi mắc bệnh zona, hầu hết bệnh nhân sẽ hồi phục trong khoảng 2-3 tuần. Khả năng tái phát ở cùng một người là rất hiếm nhưng 1/3 dân số có thể sẽ mắc bệnh zona ít nhất một lần trong đời. Zona thần kinh thường gặp ở người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch yếu.

Nhiều yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh zona, chẳng hạn như:

Biến chứng của zona thần kinh

Bệnh zona thần kinh không gây tử vong nhưng có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Dưới đây là một số biến chứng thường gặp:

Đau thần kinh mãn tính: Sau khi các mụn nước khỏi hẳn, một số bệnh nhân vẫn có thể cảm thấy đau nhức ở vùng da đã bị giời leo.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể do dây thần kinh bị viêm, dẫn đến tổn thương lâu dài. Bệnh nhân thường cần phải áp dụng liệu pháp giảm đau lâu dài và điều trị các bệnh mạn tính nếu có.

Mù mắt: Đây là một biến chứng nghiêm trọng khi zona tấn công vào dây thần kinh thị giác và có thể gây ra cảm giác đau nhức quanh vùng mắt. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào liên quan đến mắt, cần phải đến bác sĩ ngay lập tức.

Tổn thương dây thần kinh: Những tổn thương này có thể dẫn đến mất cảm giác, thăng bằng hoặc thậm chí là thính giác.

Nhiễm trùng da: Biến chứng này xảy ra khi vùng da bị mụn nước lở loét và nặng thêm nếu có các bệnh da liễu mạn tính khác.

Phương pháp điều trị zona thần kinh

Thông thường, bệnh zona thần kinh có thể được chẩn đoán thông qua các triệu chứng bên ngoài. Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn mắc bệnh này, họ sẽ tiến hành khám tổng quát và có thể yêu cầu một vài xét nghiệm bổ sung.

Trong một số trường hợp hiếm hoi, bác sĩ có thể yêu cầu lấy mẫu da hoặc dịch từ mụn nước để làm xét nghiệm. Mẫu này sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để xác định virus.

Mặc dù chưa có thuốc đặc trị cho bệnh zona thần kinh, việc điều trị sớm bằng thuốc kháng virus có thể giúp rút ngắn thời gian bệnh và giảm tỷ lệ mắc biến chứng nghiêm trọng. Các loại thuốc này bao gồm:

Bệnh zona gây ra đau đớn nên bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau như:

Kem capsaicin;

Chế độ sinh hoạt cho bệnh nhân zona thần kinh

Người bệnh nên thực hiện tắm bằng nước mát hoặc sử dụng gạc ướt để giảm ngứa và đau. Đồng thời, việc giảm áp lực trong cuộc sống cũng rất quan trọng để hỗ trợ quá trình hồi phục.

Zona thần kinh có lây không?

Rất nhiều người lo lắng về khả năng lây nhiễm của zona thần kinh. Như đã đề cập, bệnh này có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp. Tuy nhiên, những người bị nhiễm có thể chỉ mắc thủy đậu, nếu họ chưa từng mắc trước đó. Những ai đã bị thủy đậu sẽ không nhiễm zona từ người khác, nhưng có thể tái phát nếu đã từng mắc bệnh.

Người mắc zona thần kinh nên hạn chế thực phẩm giàu chất béo.

Bệnh zona thần kinh kiêng ăn gì?

Người bệnh cần tránh một số thực phẩm như:

Nên bổ sung những thực phẩm tốt cho người bệnh zona thần kinh:

Các thực phẩm giàu dinh dưỡng, đặc biệt là những thực phẩm chứa kẽm, vitamin A, B12, C và E, hỗ trợ hệ miễn dịch rất tốt. Lysine cũng được cho là có tác dụng ngăn chặn sự phát triển của virus.

Lysine

Lysine là một axit amin có khả năng ức chế một số loại virus, trong đó có virus gây giời leo.

Thực phẩm giàu kẽm và vitamin A, B12, C, E

Chế độ ăn cân bằng sẽ giúp bạn tránh tình trạng thiếu dưỡng chất có thể ảnh hưởng đến sức đề kháng. Một số dưỡng chất cần thiết để duy trì sức đề kháng khỏe mạnh bao gồm:

Carbohydrate phức hợp

Chuyển hóa carbohydrate đơn giản thành phức tạp có thể giúp giảm viêm và nâng cao sức khỏe tổng thể. Carbohydrate phức tạp chứa nhiều chất xơ hơn và ngũ cốc nguyên hạt thường mang lại giá trị dinh dưỡng cao hơn.

Các loại carbohydrate phức tạp bao gồm bánh mì nguyên hạt, gạo lức, lúa mạch, khoai lang, mì ống nguyên chất và ngũ cốc nguyên hạt khác.

Lưu ý tránh lây nhiễm và phòng ngừa bệnh

Để ngăn ngừa bệnh lây lan cũng như giảm thiểu biến chứng, người bệnh cần chú ý những điều sau:

Cách tốt nhất để phòng ngừa là tiêm vắc-xin thủy đậu, giúp cung cấp kháng thể chống lại virus này. Vắc-xin không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh zona mà còn nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

Tiêm vaccine thủy đậu là cách tốt nhất để phòng ngừa bệnh

Bệnh zona tuy không gây tử vong nhưng cũng gây ra nhiều khó khăn và đau đớn cho bệnh nhân. Chính vì thế, việc điều trị sớm là rất cần thiết để hạn chế những biến chứng khó lường. Đồng thời, phòng ngừa lây lan bệnh cho người khác cũng là một cách rất quan trọng.