Khám Phá Những Nguy Cơ Từ Bệnh Than Và Cách Phòng Ngừa

Bệnh than, một trong những mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến động vật mà còn có thể gây tử vong cho con người nếu không được kiểm soát đúng cách.

Bệnh Than Là Gì?

Vi khuẩn bệnh than có hình que dài. (Ảnh: Live Science).

Bệnh than (Anthrax) là một loại bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra, chủ yếu ảnh hưởng đến các động vật có máu nóng như gia súc và thỉnh thoảng lây sang con người. Người lao động nông nghiệp, đặc biệt là những người thường xuyên tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh là nhóm có nguy cơ cao nhất.

Hình thức phổ biến nhất mà bệnh than lây truyền sang người là qua tiếp xúc với da, khi bào tử vi khuẩn thâm nhập vào những vết thương hở. Đây là dạng dễ chữa trị hơn và nếu được phát hiện kịp thời, bệnh nhân sẽ hồi phục hoàn toàn sau khi được điều trị bằng kháng sinh.

Tuy nhiên, vi khuẩn này trở thành mối đe dọa nghiêm trọng hơn khi đi vào hệ thống hô hấp. Những người làm công việc liên quan đến xử lý lông và da thú có nguy cơ cao bị nhiễm bệnh này. Bào tử vi khuẩn có thể xâm nhập vào phổi và gây ra các phản ứng miễn dịch mạnh mẽ, dẫn đến việc phát tán độc tố và tổn thương nghiêm trọng cho tế bào.

Khi không được điều trị, độc tố sẽ tích tụ trong phổi, gây ra những triệu chứng giống như cúm ban đầu, sau đó chuyển sang viêm phổi, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể dẫn đến viêm màng não hoặc suy tạng.

Triệu chứng bệnh than trên da người. (Ảnh: AAP).

Tỷ lệ tử vong đối với bệnh nhân mắc phải dạng này có thể lên tới 92%, nhưng đây cũng là dạng khó mắc nhất. Để gây bệnh, một người cần hít vào khoảng 8.000-10.000 bào tử vi khuẩn và cần phải thâm nhập vào sâu trong phổi mới gây tác hại.

Cuối cùng, bệnh than có thể xảy ra qua đường tiêu hóa khi một người ăn thịt từ động vật nhiễm bệnh. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ một đến 60 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng sốt cao, đau bụng và tiêu chảy. Đây là trường hợp hiếm gặp nhất và tỷ lệ tử vong tương đối cao, từ 20-60%, nhưng có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm.

Các Triệu Chứng Của Bệnh Than

Bệnh than có thể lây truyền sang người thông qua nhiều con đường khác nhau:

Thể Ngoài Da

Thể bệnh này gây ra những vết loét trên da do tiếp xúc với bào tử thông qua việc chăm sóc động vật nhiễm bệnh hoặc sản phẩm của chúng. Đây là loại hình bệnh chiếm đến 95% tổng số ca mắc bệnh than.

Khi mắc bệnh, tổn thương thường xuất hiện ở đầu, cổ và các chi. Ban đầu, người bệnh sẽ có những vết sẩn ngứa, không đau, và sau 3-5 ngày sẽ trở thành bọng nước, có thể gây hoại tử và để lại vảy đen đặc trưng.

Nếu vết loét phát triển thành mủ, bệnh nhân có thể gặp phải tình trạng sốt cao và cảm giác đau đớn rõ rệt.

Thể Đường Hô Hấp

Dạng này tuy hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, nhất là khi bào tử được sử dụng như một loại vũ khí sinh học. Khi hít phải bào tử, người bệnh có thể không có triệu chứng nào trong thời gian đầu nhưng tình trạng có thể xấu đi rất nhanh.

Các triệu chứng ban đầu có thể là sốt nhẹ, ho, nhưng chỉ trong vài ngày sẽ tiến triển thành khó thở nghiêm trọng, đau ngực và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng.

Vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng nặng ở các cơ quan khác như gan hoặc thận, và đây được gọi là nhiễm trùng huyết.

Thể Đường Tiêu Hóa

Khi người bệnh nuốt phải bào tử hoặc ăn phải thịt động vật nhiễm bệnh, có thể xảy ra triệu chứng đau bụng, tiêu chảy và có khả năng tử vong nhanh chóng trong vòng 2-5 ngày. Việc chẩn đoán bệnh là rất khó khăn vì triệu chứng dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác.

Người bệnh có thể cảm thấy đau họng hoặc khó nuốt, và đây thường là những triệu chứng báo hiệu cho thể bệnh này.

Vi khuẩn có thể truyền bệnh than từ động vật sang người.

Thể Viêm Màng Não

Dạng viêm màng não của bệnh than có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, lan rộng ra hệ thống thần kinh trung ương. Nếu không được điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong rất cao.

Người bệnh thường không sống sót quá 6 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng.

Thể Nhiễm Trùng Huyết

Đây là tình trạng nhiễm trùng lan rộng do vi khuẩn than trong tuần hoàn máu. Hầu như tất cả các trường hợp nhiễm trùng huyết đều là kết quả của thể đường hô hấp. Vi khuẩn có thể xâm nhập và gây tổn thương đến nhiều cơ quan, dẫn đến sốc và tử vong.

Bệnh than là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm và cần được phát hiện kịp thời để điều trị hiệu quả.

Để phòng ngừa, người dân được khuyến cáo hạn chế tiếp xúc với động vật nghi ngờ mắc bệnh và cần thực hiện các biện pháp vệ sinh an toàn khi làm việc với chúng.

Trong trường hợp phát hiện bệnh nhân có triệu chứng, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời và báo cáo với cơ quan chức năng để kiểm soát dịch bệnh.

Vi Khuẩn Than Như Một Vũ Khí Sinh Học

Không chỉ là mối đe dọa sức khỏe công cộng, vi khuẩn bệnh than còn được coi là một trong những vũ khí sinh học nguy hiểm nhất. Theo Andrew Weber, cựu trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, vi khuẩn này có khả năng sống sót trong môi trường khắc nghiệt và có thể tái kích hoạt sau nhiều năm.

Trong lịch sử, bệnh than đã từng được sử dụng trong các cuộc chiến tranh, từ Thế chiến I cho đến các vụ tấn công khủng bố sau này. Vi khuẩn có thể được sản xuất nhanh chóng và dễ dàng trong phòng thí nghiệm, và chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng có thể gây thiệt hại lớn cho sức khỏe con người.

Bệnh than từng được dùng trong đợt tấn công khủng bố tại Mỹ năm 2001. (Ảnh: NTI).

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, việc tiêm chủng và phát triển vắc xin phòng ngừa bệnh than đã trở nên rất cần thiết.