Khám Phá Kỳ Diệu Về Sinh Sản Của Sứa Biển Trong Không Gian

Vào những năm cuối của thập niên 1940, các nhà khoa học đã bắt đầu tiến hành những cuộc thí nghiệm nhằm tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực đến sự sống. Trong số các thí nghiệm đó, một sứ mệnh đặc biệt của NASA đã nổi bật khi đưa 2.487 con sứa biển vào không gian để nghiên cứu khả năng sinh sản của chúng.

Sứ mệnh này, được gọi là Sứ mệnh Spacelab Life Sciences lần đầu tiên của NASA (SLS-1), diễn ra vào năm 1991 và đã phóng các con sứa được bảo quản trong túi chứa nước biển lên tàu con thoi Columbia.

Sau hơn hai tuần quay quanh Trái đất, các nhà khoa học phát hiện rằng số lượng sứa sinh sản đã gia tăng lên tới hơn 60.000 con, chứng minh rằng khả năng sinh sản của chúng dường như được thúc đẩy mạnh mẽ trong môi trường không trọng lực.

Nguyên nhân của điều này đã tạo nên sự hứng thú cho các nhà nghiên cứu, khiến họ có ý định thử nghiệm khả năng sinh sản của các loài thủy sinh khác trong không gian, với hy vọng rằng một ngày nào đó loài người cũng có thể sống và sinh sản trên những hành tinh khác.

Những Điều Bất Ngờ

Tuy nhiên, khi trở lại Trái đất, những con sứa này đã trở thành những “sứa khờ” với cách bơi kỳ lạ, di chuyển như những sinh vật say rượu. Chúng bơi với đầu hướng xuống và không thể di chuyển một cách tự nhiên.

Sự mất khả năng định hướng của các con sứa này đã gây ngạc nhiên lớn, cho thấy chúng gặp khó khăn trong di chuyển so với những con sứa được sinh ra trên Trái đất, phản ánh sự không quen thuộc với từ trường của hành tinh này.

Những con sứa không gian gặp khó khăn với từ trường trên Trái đất. (Ảnh: The Conversation).

Cơ thể mỗi con sứa bình thường chứa nhiều thụ thể xác định từ trường (graviceptor) dưới dạng tinh thể canxi sunfat, giúp chúng nhận diện phương hướng. Khi sứa thay đổi hướng bơi, những tinh thể này sẽ chìm xuống đáy túi chứa nước và gửi tín hiệu đến các tế bào lông để điều chỉnh hướng đi.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng, dù thụ thể của những sứa này vẫn duy trì hình dạng bình thường, nhưng không hoạt động hiệu quả. Có thể rằng chúng đã bị biến đổi hoặc không tương tác đúng cách với hệ thần kinh của sứa.

Con người cũng sở hữu chất lỏng trong tai trong để giúp định hướng tương tự như thụ thể của sứa. Điều này gợi ý rằng nếu loài người sống trong môi trường vi trọng lực, họ có thể gặp trở ngại trong việc di chuyển bình thường khi trở về Trái đất.

Ngoài ra, nhiều loài động vật khác đã được sinh sản trong không gian cũng ghi nhận hiện tượng tương tự. Ví dụ, cá và nòng nọc bơi theo quỹ đạo vòng thay vì đường thẳng trong điều kiện không trọng lực.

Một nghiên cứu năm 2007 thực hiện bởi Jeffrey Alberts cùng NASA đã tìm hiểu tác động của môi trường không gian đến các chuột con sinh ra từ những con chuột mẹ mang thai trong không gian. Kết quả cho thấy những chuột con này không thể tự lật mình ngay cả khi ở trong nước. Tuy nhiên, tình trạng này không kéo dài mãi, cảm giác về trọng lực đã dần trở lại theo thời gian.

Một nghiên cứu khác công bố trên PLoS ONE vào năm 2011 cho thấy, ốc sên sống trong không gian rất nhạy cảm với trọng lực. Khi bị lệch hoặc lộn ngược, chúng cố gắng xoay mình nhanh hơn những con ốc sên sinh ra trên Trái đất nhưng không phải lúc nào cũng thành công.

Các nhà khoa học cần thực hiện nhiều nghiên cứu hơn nữa để hiểu rõ về ảnh hưởng của việc lớn lên trong môi trường vi trọng lực đến sự phát triển của các cơ thể sống. Nhưng rõ ràng, sự phát triển dưới điều kiện không trọng lực đã và đang tạo nên những phát hiện bất ngờ và thú vị.