Mối Nguy Hiểm Từ Rùa Cá Sấu: Vấn Nạn Lấn Chiếm Tại Trung Quốc

Vào tháng 5/2021, một con “rùa cá sấu quý hiếm” đã được phát hiện tại đầm Thị Nại ở Quy Nhơn, Bình Định.

Tuy nhiên, theo thông tin từ báo chí Trung Quốc, loài sinh vật này, có nguồn gốc từ miền Nam nước Mỹ, đang ngày càng gia tăng số lượng tại miền Nam Trung Quốc. Rùa cá sấu là một loài động vật bất lợi, được biết đến với tính phàm ăn và sức mạnh đáng sợ, hiện đang là mối lo ngại lớn cho các nhà chức trách Trung Quốc.

Rùa cá sấu nguy hiểm

Đặc Điểm Và Tác Động Của Rùa Cá Sấu

Loài rùa này, vốn là động vật ăn thịt lớn, đã lén lút tiến vào các hồ và sông tại Trung Quốc, gây ra mối đe dọa cho các loài bản địa có mặt ở đó.

Rùa cá sấu có nguồn gốc từ Bắc Mỹ đã được nhập khẩu vào Trung Quốc với số lượng lớn trong nhiều năm ở mục đích làm thực phẩm và thú cưng “độc lạ”.

Trên các trang thương mại điện tử, người ta có thể dễ dàng tìm thấy rùa cá sấu non với giá chỉ khoảng 20 nhân dân tệ (khoảng 3 USD)/con. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra rằng con vật cưng này sẽ trở thành một mối nguy hiểm khi trưởng thành.

Khi đạt kích thước trưởng thành, rùa cá sấu có thể nặng tới 80 kg với những chiếc móng vuốt dài và một cái mỏ đáng sợ. Đặc biệt, nếu bị đe dọa, chúng sẽ không ngần ngại tấn công, và vết cắn của chúng có thể gây tổn hại nghiêm trọng.

Các báo cáo từ tạp chí Đệ lục thanh (Trung Quốc) cho thấy tình hình đã trở nên nghiêm trọng khi rùa cá sấu bắt đầu thích nghi với môi trường tự nhiên và xâm nhập vào các hệ sinh thái địa phương.

Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã ghi nhận hàng chục trường hợp rùa cá sấu được phát hiện ở nhiều khu vực sông nước, đặc biệt là tại vùng trung và hạ lưu sông Dương Tử, nơi được xem là điểm nóng về sự xuất hiện của loài rùa này.

Các nhà khoa học cảnh báo rằng nếu loài rùa này tiếp tục sinh sản bên ngoài môi trường nuôi nhốt, chúng có thể tàn phá nghiêm trọng các hệ sinh thái địa phương. Chúng nổi tiếng với khả năng ăn mọi thứ, từ cá, ếch, cho đến cả những con rùa nhỏ hơn hoặc động vật có vú khác.

Rùa cá sấu đã xâm nhập hệ sinh thái ở Trung Quốc

“Loài này được coi là những kẻ săn mồi bẩm sinh. Ngay từ khi nở ra, chúng đã bắt đầu ăn động vật không xương sống, cá, và khi lớn lên sẽ bắt những con mồi lớn hơn… Có rất nhiều thứ có thể nằm gọn trong hàm của chúng,” David Dudgeon, một giáo sư sinh học nước ngọt tại Đại học Hong Kong cho biết. “Các loài rùa bản địa sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ rùa cá sấu, và những cá thể non cũng như trưởng thành đều có thể bị ăn thịt.”

Rùa cá sấu đang xâm nhập vào môi trường tự nhiên qua nhiều kênh khác nhau. Một số trường hợp liên quan đến việc các trang trại chăn nuôi bị lũ lụt, dẫn đến tình trạng rùa cá sấu bị sổng ra ngoài. Hàng triệu con rùa mỗi năm được nuôi dưỡng ở Trung Quốc để phục vụ cho nhu cầu thực phẩm, vật nuôi, hay thậm chí làm thuốc đông y, trong đó rùa cá sấu là lựa chọn phổ biến do kích thước và giá trị thương mại của chúng.

Có những trường hợp mà người ta chủ động thả rùa cá sấu vào tự nhiên. Phong tục phóng sinh của người dân, như thả cá hay rùa vào nước, cũng góp phần vào tình trạng này. Một số chủ vật nuôi thậm chí còn thả rùa cá sấu sau khi nhận ra rằng đó không phải là loài rùa mà họ mong muốn.

Vào năm ngoái, một ngư dân đã câu được một con rùa cá sấu có biểu tượng Phật giáo trên mai. Còn một vụ khác đã khiến lực lượng cảnh sát phải vào cuộc khi có báo cáo về một người đàn ông thả hai con rùa cá sấu xuống sông Gia Lăng, nhánh sông của Dương Tử ở Trùng Khánh.

Các nhà chức trách Trung Quốc đang nỗ lực kiểm soát việc phóng sinh, điều này dẫn đến việc nhiều loài không bản địa bị thả vào các hệ sinh thái tự nhiên, làm suy giảm sự cân bằng sinh thái. Những loài xâm lấn được xem là hiểm họa lớn đối với sự đa dạng sinh học của quốc gia này.

Vào năm 2020, chính phủ đã đưa rùa cá sấu vào danh sách 17 loài không bản địa nguy hiểm do khả năng ăn thịt và cạnh tranh với các loài bản địa của chúng.

Xử Lý Hành Vi Phóng Sinh

Tháng 3/2021, Trung Quốc đã quy định hành vi thả các loài xâm lấn ra ngoài tự nhiên là tội phạm. Nhiều hồ và sông, đặc biệt gần các ngôi đền, hiện có biển cảnh cáo rằng việc phóng sinh là hành vi cấm.

Trong những năm gần đây, truyền thông đã nhấn mạnh mối đe dọa mà rùa cá sấu gây ra, gọi chúng là “sát thủ sinh thái” và khuyến cáo mọi người không nên nuôi chúng hoặc thả ra môi trường tự nhiên. Những người phát hiện rùa cá sấu trong tự nhiên được khuyên nên tiêu hủy thay vì thả lại.

David Dudgeon đồng ý rằng việc ngăn chặn hành vi thả rùa cá sấu là ưu tiên hàng đầu của các cơ quan quản lý. “Việc ngăn người khác thả rùa cá sấu ra môi trường tự nhiên thực tế hơn nhiều so với việc loại bỏ những cá thể đã xâm nhập,” ông cho hay.

Rùa cá sấu được rao bán trên các trang thương mại điện tử tại Trung Quốc. Với dòng chữ: “Người nuôi bán, đã bao gồm phí ship” (trái) và “Nuôi thì rất ghê, ăn thì rất phê”.

Tuy nhiên, việc kiểm soát sự thoát ra của rùa cá sấu vào môi trường tự nhiên là rất khó khăn do quy mô lớn của hoạt động buôn bán chúng. Hàng trăm nghìn rùa cá sấu được bày bán như thú cưng mỗi năm trên các nền tảng trực tuyến như Taobao, cùng với nhiều trang thương mại điện tử khác như JD.com. Những thùng nhựa chứa đầy rùa con xuất hiện thường xuyên ở các chợ thú cưng trên khắp Trung Quốc.

Vấn đề của rùa cá sấu không chỉ dừng lại ở Trung Quốc. Nhật Bản cũng phải đối mặt với tình trạng hàng nghìn con đã bị bắt trong tự nhiên, trong khi các quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Ý đã ghi nhận những cuộc chạm trán với loài này trong các hồ và sông.